Ten overstaan van een groot aantal belangstellenden heeft Burgemeester Roland van Benthem in de Oudheidkamer van de Historische Kring Eemnes Raadhuislaan 2a, de tentoonstelling ‘de Eemnesser polder’ geopend. In haar welkomstwoord ging de voorzitter, mevrouw Eline Lemstra, nader in op de aanleiding van de tentoonstelling: het ontstaan en de historie van de Eemnesser polder. De tentoonstelling bestaat uit een aantal delen: Het oude landschap en de eerste ontginningen, de polder in de eerste helft van de 20-ste eeuw, de situatie voor de afsluiting van de Zuiderzee, de eerste ruilverkaveling en de Eemnesser Vaart, de polder na 1950 met de tweede ruilverkaveling, de bouw van boerderijen in de polder, de veranderingen in het gebruik van de Eemnesser Vaart, de natuur en het natuurbehoud in de polder en een beeld van de verschillende vogelsoorten en de natuurbehoud activiteiten

Een speciale dank gaat uit naar Olga Fakkeldij, Jaap Groeneveld, Dick Scherpenzeel voor het samenstellen van de tentoonstelling.

Vervolgens krijgt Jaap Groeneveld het woord voor een toelichting op zijn vondsten en het aanbieden van zijn bevindingen, gebundeld in een rapport. Jaap memoreert een onopgelost meningsverschil over de vraag of te ontginning vanaf de Eem of vanaf de Wakkerendijk en Meentweg is begonnen, vooral in de Noordpolders. In 2019 heeft Jaap de ontdekking gedaan dat al in 1269 (dus een eeuw eerder) ontginning gaande was in de Noordpolders. Op basis van zijn bevindingen heeft hij een scenario ontwikkeld dat openingen biedt voor een hernieuwde discussie. Hierbij ‘staat hij op de schouders’ van Wiebe van IJken, Jan Out, Rom van der Schaaf en Harry van der Voort. Het resultaat van zijn bevindingen wordt in december 2026 geplaatst in het Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis. Omdat dit tijdschrift pas in december uitkomt heeft de redactie Jaap toegestaan om het artikel aan burgemeester van Benthem onder embargo aan te bieden.

Vervolgens krijgt Burgemeester Roland van Benthem het woord. Hij memoreert het onderwerp van de tentoonstelling, een polder waar Eemnes trots op kan zijn met zijn weidse vergezichten, de lange rechte sloten, de koeien, de vogels en de prachtige vergezichten waar de Eem doorheen stroomt. De bekende schrijver en dichter Hans Dorrestijn schreef er ooit een lied over en hij was bepaald niet enthousiast, want hij beschreef de polder als een schepping van Mefistofeles, de duivel! Vele jaren later kwam Dorrestijn terug en zelfs hij moest erkennen dat de polder er een stuk beter uitzag. Samen met Nico de Haan maakte hij een programma ‘de Baardmannetjes’ op zoek naar bijzondere vogels. Er zijn vele vrijwilligers die zich met hart en ziel inzetten voor de bescherming van onze weidevogels, nesten opsporen en markeren zodat de boeren bij hun werkzaamheden er rekening mee kunnen houden. Want laten we niet vergeten: de polder is ook een landschap waarin al eeuwenlang wordt gewerkt. En dat boerenbedrijf is in de loop der eeuwen aanzienlijk veranderd. In vroeger dagen had het water vrij spel met vele overstromingen tot gevolg. Met de aanleg van de afsluitdijk kwam daar verandering in, met ruilverkavelingen en het bouwen van boerderijen. Benadrukt moet worden dat we niet alleen zuinig moeten zijn op de natuur en het open landschap, maar ook oog moeten hebben voor de mensen die er werken en hun toekomst proberen op te bouwen. Het gaat dus over de vraag hoe landbouw, natuur en landschap samen verder kunnen.

Dat brengt ons bij de geschiedenis en de Historische Kring heeft daar de afgelopen jaren opnieuw uitgebreid onderzoek naar gedaan. In 1269 werd Eemnes al genoemd in een oorkonde. Pieter en Beatrijs kregen toen voor 20 stuivers (!) per jaar een stuk grond in erfpacht. Nog altijd is de Historische Kring bezig om te onderzoeken hoe die eerste ontginningen zijn verlopen en er zijn de afgelopen tijd zelfs nieuwe ontdekkingen gedaan die een ander licht werpen op de geschiedenis en dat allemaal dank zij een grote schare aan vrijwilligers, Jaap Groeneveld in het bijzonder.

Zelfs onze dorpsdichters hebben zich door de polder laten inspireren. Rob Nap schreef bijvoorbeeld de ‘Camino van Eemnes’ met liefde en humor.

En dan natuurlijk de rivier de Eem die nog altijd voert tussen Eemnes en Eemdijk. Het pontje kreeg in 1973 landelijke bekendheid door drs. P met zijn onvergetelijke lied ‘Heen en weer’.

De tentoonstelling die we vandaag openen laat ons de polder zien vanuit diverse invalshoeken: de vroege ontginning, de grote veranderingen in de vorige eeuw en het behoud van de natuur.

Burgemeester Roland van Benthem spreekt zijn dank uit voor al het onderzoek, het verzamelen van de verhalen en het samenstellen van de tentoonstelling. Hij spreekt de hoop uit dat iedereen na het bekijken van de tentoonstelling met andere ogen door de polder loopt/fietst, waarna hij met veel plezier onder luid applaus de tentoonstelling voor geopend verklaart!